نمونه مقاله - پژوهش

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید2-1-6-2-3- روی39
2-1-6-2-4- مس40
2-1-6-2-5- ید 42
2-1-6-2-6- سلنیم 42
2-1-7- کوکسیدیواستات43
2-1-7-1- سالینومایسین44
2-2- کیفیت لاشه 44
2-3- فراسنجه های خونی46
2-3-1- پروتئین های عمده پلاسما47
2-3-2- چربی های خون48
2-3-2-1- کلسترول (Cholesterol 48
2-3-2- – تری گلیسیرید (Triglyceride ) 49
2-4- میکروارگانیسمها در طیور50
2-4- 1- عوامل مؤثر بر ترکیب جمعیتی میکروفلور دستگاه گوارش51
فصل سوم: مواد و روش ها
3- 1- موقعیت سالن و محیط پرورش 55
3-2- روش انجام آزمایش 55
3-4- جیره‌های غذایی56
3- 6- روش اندازه‌گیری صفات مختلف 59
3- 6-1- کیفیت لاشه59
3-6-2- اندازه‎گیری فراسنجه‎های بیوشیمیایی خون59
3-6-3- اندازه‎گیری فراسنجه‎های فلور میکروبی60
3-7- مدل آماری طرح آزمایشی 60
فصل چهارم: نتایج
4- نتایج لاشه62
4-1- صفات لاشه 62
4-1-1- درصد لاشه62
4-1-2- درصد لاشه قابل طبخ62
4-1-3- درصد سینه 62
4-1-4- درصد ران ها62
4-1-5- درصد کبد و صفرا62
4-1-6- درصد چربی محوطه بطنی62
4-2- صفات بیوشیمیایی خون63
4-2-1- پروتئین کل63
4-2-2- آلبومن63
4-2-3- گلوکز63
4-2-4- تری‌گلیسیرید63
4-2-5- کلسترول64
4-2-6- HDL64
4-2-7- LDL64
4-2-8- اسید اوریک 64
4-3- فلور میکروبی65
4-3-1- تعداد E. Coli65
4-3-2- تعداد لاکتوباسیل 65
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1- صفات لاشه 67
5-2- فراسنجه های خونی68
5-3- فلور میکروبی روده باریک69
5-4- نتیجه گیری 70
پیشنهادات70
منابع71

4فهرست جداول و نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 1- میزان تولید و تجارت انواع گوشت در جهان 4
جدول 1- ظرفیت واحدهای مرغ گوشتی به تفکیک استان در سال 1389 ( واحد قطعه ) 5
شکل 2- اجزای لاشه طیور
جدول 3-1- دمای سالن در هفته‌های مختلف دوران پرورش جوجه‌های گوشتی55
جدول 3-2- زمان، نوع و روش واکسیناسیون56
جدول 3-3- اجزای جیره غذایی در دوره های مختلف پرورش56
جدول 3-4- پریمکس 5/0 % آوای کاسپین شمال گوشتی57
جدول 3-5- پریمکس 5/0 % جوجه گوشتی آمینه گستر 57
جدول3-6- پریمکس 5/0 % جوجه گوشتی سوادکوه 58
جدول 3-7- پریمکس 5/0 % جوجه گوشتی داروسازان58
جدول 4-1- اثر جیره های آزمایشی بر صفات لاشه جوجه های گوشتی در پایان دورة آزمایش63
جدول 4-2- اثر جیره های آزمایشی بر متابولیت های خون جوجه های گوشتی65
جدول 4-3- تعداد E. coli و لاکتوباسیل ها در ایلئوم روده باریک در سن 42 روزگی 65
چکیده
این تحقیق به منظور بررسی تاثیر استفاده از مکمل های ویتامین و مواد معدنی تجارتی، بر صفات لاشه، فراسنجه های خونی و فلور میکروبی ایلئوم جوجه های گوشتی انجام گرفت. تعداد 240 قطعه جوجه گوشتی نر راس ( 308 ) در قالب طرح کاملاً تصادفی به 16 گروه 15 قطعه ای با 4 تیمار و 4 تکرار تقسیم شدند. تیمارها با یک جیره یکسان بر اساس توصیه NRC (1994) با انرژی و پروتئین یکسان، و بطور آزاد تغذیه شدند. چهار گروه تیمار عبارت بودند از: پریمکس ویتامین و مواد معدنی سواد کوه، پریمکس ویتامین و مواد معدنی آوای کاسپین شمال، پریمکس ویتامین و مواد معدنی داروسازان و پریمکس ویتامین و مواد معدنی آمینه گستر. در پایان آزمایش، در سن 42 روزگی از هر تکرار دو قطعه پرنده با وزنی نزدیک به میانگین وزنی تکرار انتخاب، و جهت بررسی صفات لاشه هم چون درصدهای لاشه، لاشه قابل طبخ، سینه و ران ها، کبد و صفرا، پانکراس، سنگدان و درصد چربی محوطه بطنی، کشتار گردید.، محتویات ایلئوم نیز جمع آوری، و برای بررسی فلور میکروبی استفاده شدند. هم چنین پروتئین کل، آلبومین، گلوکز، اسید اوریک، کلسترول، تری‌گلیسیرید، HDL و LDL اندازه گیری شد. نتایج نشان داد تفاوت معنی داری بین جیره های آزمایشی از لحاظ صفات لاشه وجود نداشت (05/0 >P). پروتئین کل، آلبومین و تری‌گلیسیرید بین جیره های آزمایشی، تفاوت معنی داری از لحاظ آماری نشان نداد(05/0 >P). در بین تیمار ها مکمل سواد کوه به طور معنی داریHDL را افزایش و مکمل داروسازان کم ترین LDL را کاهش داد(05/0 >P). هم چنین تفاوت معنی داری بین تیمارها از نظر میانگین تعداد E. coli و نیز از لحاظ تعداد لاکتوباسیل ها مشاهده نگردید(05/0 >P).
واژه های کلیدی :
ویتامینها ،مواد معدنی تجارتی ،مکملها ،صفات لاشه ،فراسنجه های خونی ،فلور میکروبی ایلئوم ،جوجه های گوشتی

فصل اول
مقدمه

1-1- مقدمه
در جهان امروز یکی از مشکلات اساسی بشر تأمین نیازهای غذایی است، به گونه ای که امنیت غذایی
به عنوان یکی از اهداف مهم سرلوحه برنامه های دولت ها قرار گرفته است. کشاورزی به دلیل داشتن نقش حیاتی در تأمین غذای مورد نیاز جامعه، یکی از مهم ترین بخش های اقتصادی کشور محسوب می شود. بدون شک به منظور نیل به امنیت غذایی، علاوه بر اتخاذ سیاست های مطلوب و برخورداری از منابع کافی، باید تولید کشاورزی به گونه ای باشد که تمامی نیازهای جامعه را برآورده کند. جمهوری اسلامی ایران، از معدود کشورهایی است که از شرایط آب و هوایی بسیار متنوع بهره مند است. تنوع آب و هوایی یکی از مزایای بسیار ارزشمند است که تنوع محصولات کشاورزی را به همراه دارد(آمارنامه کشاورزی جلد دوم، 1390).
1-2- تولید گوشت مرغ در ایران
غذا و تأمین آن همواره به عنوان یکی از مهم ترین چالش های فرآروی بشر به شمار آمده و از این رو، وجود امنیت غذایی در هر کشوری به عنوان یکی از شاخص های مهم توسعه یافتگی آن کشور محسوب شده و در این میان عرضه پروتئین حیوانی در سبد غذایی یک معیار اساسی در تأمین امنیت غذایی جامعه می باشد. گوشت مرغ به دلایل گوناگون اقتصادی و بهداشتی از جایگاه ویژه ای در بین اقلام مختلف پروتئین حیوانی برخوردار است. این امر به نوبه خود، رشد و گسترش صنعت مرغداری در ایران و جهان را به همراه داشته است به گونه ای که تولید گوشت مرغ در ایران از 42 هزار تن در سال 1344 به رقم 1670 هزار تن در سال 1388 افزایش یافته و از این جهت حائز رتبه ششم در بین کشورهای تولید کننده 2 درصد از کل تولید جهانی را به خود اختصاص داده است (ابریشمی، 1381). همسو با افزایش تولید، سرانه مصرف این محصول نیز از 8/1 کیلوگرم در سال 1350 به رقم 8/20 کیلوگرم در سال 1388رسیده است که خوشبختانه از متوسط سرانه مصرف گوشت مرغ در دنیا ( 12 کیلوگرم) نیز به مراتب بیشتر می باشد(باقری، 1389).
1-3- تولید گوشت مرغ در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه
بخش طیور سهم عمده ای در تولید، مصرف و تجارت دامی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه دارد به طوری که طی دهه گذشته حدود نیمی از تولید انواع گوشت متعلق به این بخش بوده است. تولید جهانی گوشت مرغ از 51 میلیون تن در سال 1995 به حدود 70 میلیون تن در سال در سال 2000 و 2/86 میلیون تن در سال 2007 رسیده و کشورهای عمده تولید کننده آمریکا ، چین، اتحادیه اروپا و برزیل بو ده اند که حدود 65 درصد از کل تولید گوشت مرغ در جهان را به خود اختصاص داده اند. وارد کنندگان عمده گوشت مرغ در جهان کشورهای روسیه، ژاپن، چین و عربستان می باشند. سهم تولید گوشت مرغ حدود 85 درصد از کل تولید طیور است در حالی که سایر طیور شامل بوقلمون، اردک، غاز و سایر پرندگان حدود 15 درصد از تولید گوشت طیور را به خود اختصاص می دهند. جدول شماره 1 میزان تولید مرغ در کشورهای جهان در سا ل های اخیر را نشان می دهد(محمدیان و مهربانیان، 1387).

1-4- صنعت مرغداری در ایران
در ایران پرورش مرغ به شکل صنعتی از سال 1333 با وارد کردن جوجه مرغ های یک روزه یا تخم مرغ های نطفه دار از نژادهای اصلاح شده خارجی آغاز شد و توسعه آن در این مدت به حدی بود که امروزه توانسته است بخش قابل توجهی از پروتئین حیوانی کشور را فراهم نماید. در حال حاضر واحدهای مختلف مرغداری در سطح وسیع و در اقصی نقاط ایران توسعه یافته به طوری که در رابطه با برخی فعالیت ها توسعه این صنعت در حد نیاز می باشد ولی متأسفانه به دلیل وجود مسائل و مشکلات فراوان، از سرمایه گذاری های انجام شده در این زمینه به طور کامل و صحیح استفاده به عمل نمی آید. صنعت پرورش طیور در کشور ما از شش فعالیت اصلی، پرورش مرغ لاین، پرورش مرغ اجداد، پرورش مرغ مادر، تولید جوجه یکروزه، پرورش مرغ تخم گذار، پرورش مرغ گوشتی و یک فعالیت جنبی پرورش پولت تشکیل شده است، از بین فعالیت های یاد شده، اطلاع از چگونگی نحوه فعالیت های مرغداری های پرورش مرغ گوشتی بسیار حائز اهمیت است، زیرا که محصول اصلی و تولید نهایی این دسته از مرغداری ها، گوشت مرغ است که به عنوان ماده پروتئینی مهم و مغذی در تأمین بخشی از پروتئین حیوانی مورد نیاز جامعه سهم به سزایی دارد. بر اساس نتایج حاصل از اجرای طرح در سال 1391 ، تعداد 18097 مرغداری با فعالیت پرورش مرغ گوشتی در کشور وجود داشته است که از این تعداد 14356 واحد مرغداری فعال و 3741 واحد غیر فعال می باشد. هم چنین در مرغداری های پرورش مرغ گوشتی استان های اصفهان، مازندران و خراسان رضوی بیشترین تعداد مرغداری را در بین سایر استان های کشور به خود اختصاص داده اند (معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی مرکز آمار ایران، 1391). جدول شماره 1 ظرفیت واحدهای مرغ گوشتی را به تفکیک استان ها در سال 1389 بر حسب قطعه نشان می دهد(آمارنامه کشاورزی جلد دوم، 1389).
جدول 1: ظرفیت واحدهای مرغ گوشتی به تفکیک استان در سال 1389 ( واحد قطعه )
استان واحدهای موجود استان واحدهای موجود
تعداد ظرفیت تعداد ظرفیت
آذر بایجان شرقی 940 9348983 قزوین 427 10427980
آذربایجان غربی 565 10199230 قم 343 6436731
اردبیل 289 4551170 کردستان 461 8392400
--------------------------------------------------- نکته مهم : هنگام انتقال متون از فایل ورد به داخل سایت بعضی از فرمول ها و اشکال (تصاویر) درج نمی شود یا به هم ریخته می شود یا به صورت کد نمایش داده می شود ولی در سایت می توانید فایل اصلی را با فرمت ورد به صورت کاملا خوانا خریداری کنید: سایت مرجع پایان نامه ها (خرید و دانلود با امکان دانلود رایگان نمونه ها) : elmyar.net --------------------------------------------------- اصفهان 1696 30354202 کرمان 744 6560000
ایلام 270 4300000 کرمانشاه 725 8041643
بوشهر 137 3289000 کهکیلویه و بویراحمد 117 1880000
تهران 707 18584982 گلستان 711 16499655
خراسان جنوبی 496 663641 گیلان 652 12299870
خراسان رضوی 1520 18500000 لرستان 413 7100000
خراسان شمالی 70 1308830 مازندران 1738 27442920
خوزستان 877 13419228 مرکزی 506 8905446
زنجان 143 3823550 هرمزگان 233 467000
سمنان 386 8171720 همدان 673 7797300
سیستان و بلوچستان 135 3413113 یزد 833 9103580
فارس 1242 16296714 جنوب استان کرمان 14 170000
جمع کل 18192 285028388
صنعت مرغداری به دلایل گوناگونی از جمله سرعت بالای رشد طیور در زمان کوتاه نسبت به سایر دام ها، ضریب تبدیل غذایی پایین، امکان تولید در تمام شرایط آب و هوایی و بازگشت سریع سرمایه نسبت به سایر صنایع دامپروری دارای اولویت می باشد. مضاف بر این، مصرف گوشت مرغ از لحاظ جنبه های بهداشتی نیز به دلیل عدم امکان انتقال سریع بیماری های میکروبی، ویروسی و انگلی به انسان، ارزش غذایی بالا، ترکیب مناسب اسیدهای آمینه ضروری و ضریب هضم بالا نسبت به مصرف گوشت قرمز برتری دارد. هم چنین، شایان ذکر است که این صنعت در سال های اخیر پیشرفت های فن آوری وسیعی در زمینه اصلاح ژنتیکی طیور داشته که از لحاظ کمی و کیفی تولید را متأثر از خود ساخته است. بررسی های انجام شده توسط مرکز پشتیبانی طیور شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور نشان می دهد که به طور متوسط حدود 60 تا 70 درصد هزینه تولید یک کیلوگرم گوشت مرغ اختصاص به هزینه تغذیه (دان) دارد. در بین اقلام مختلف تشکیل دهنده غذای مرغ، ذرت، کنجاله سویا و پودر ماهی به طور متوسط 62 تا 70 درصد از هزینه خوراک مرغ را تشکیل می دهد. آن چه بر اهمیت ذرت، کنجاله سویا و پودر ماهی به عنوان نهاده های اصلی صنعت مرغداری می افزاید، آن است که این اقلام عمدتاً وارداتی بوده و نوسانات ناشی از قیمت واردات این محصولات همواره باعث نوسانات شدید قیمت محصول نهایی(گوشت مرغ) این صنعت گردیده است. به رغم تلاش های صورت گرفته، صنعت مرغداری کشور هنوز نوسانات شدید قیمت نهاده های تولید و عدم کنترل مناسب قیمت آ ن ها را از یک سو و کنترل شدید قیمت محصول تولیدی(گوشت مرغ) را از سوی دیگر تجربه می کند که این امر به نوبه خود موجب کاهش سود تولید کننده و عدم رغبت به سرمایه گذاری در این بخش می گردد(مشایخی و حاجی زاده فلاح، 1390).

1-5- مکمل های معدنی و ویتامینی
مواد معدنی و ویتامین ها دارای وظایف بیولوژیکی زیادی در بدن می باشند و تامین بهینه آن ها برای تندرستی و عملکرد بهینه طیور ضروری است (NRC، 1994). در چند سال اخیر تحقیقات زیادی در مورد مقدار واقعی احتیاج به مواد معدنی و ویتامین ها صورت گرفته است(پوررضا، 1387). موسسات مختلف توصیه های متفاوتی از نیازهای مواد معدنی و ویتامینی را برای جوجه های گوشتی انجام می دهند، که از آن جمله می توان به انجمن تحقیقات ملی آمریکا NRC ( National Research Concil ) و نیز توصیه های شرکت های تولیدکننده سویه های خاص تجارتی اشاره کرد (Inal و همکاران، 2001).
مکمل های معدنی و ویتامینی ترکیبی از مواد معدنی و ویتامین ها هستند که به جیره غذایی حوحه های گوشتی برای تامین آن دسته از مواد معدنی و ویتامین هایی که احتمال کمبودشان در جیره های غذایی بیشتر است اضافه می شوند. با توجه به اهمیت اضافه کردن مکمل های معدنی و ویتامینی به جیره های غذایی جوجه های گوشتی، امروزه تولید تجارتی این مکمل ها در تمام نقاط دنیا رایج است (Scott و همکاران، 1982).
کارخانجات مختلفی نسبت به تولید انبوه مکمل های معدنی و ویتامینی اقدام می نمایند که در عمل مقادیر زیادتری از مواد معدنی و ویتامینی را در تولیدات خود استفاده می کنند (Asaduzzaman و همکاران، 2005). بیش از 55 تا 70 درصد کل هزینه های پرورشی جوجه های گوشتی مربوط به خوراک مصرفی می باشد که حدود 3 درصد از محموع هزینه ها را مواد معدنی و ویتامین ها به خود اختصاص می دهند (افشار، 1376 و فتحی، 1383). ازت و فسفری که از طریق مصرف بیش از حد این مکمل ها از طریق فضولات به محیط اطراف دفع می شود به آلودگی بیشتر محیط زیست دامن می زند (Keshavarz، 1998). استفاده زیاد از مواد معدنی و ویتامین ها علاوه بر موارد یاد شده، از طریق ایجاد تداخل های مختلف مواد معدنی و ویتامینی در برخی موارد اثرات سوئی بر عملکرد و کیفیت تخم مرغ نیز دارد(افشار، 1376 و فتحی، 1383).
از طرفی با بالا رفتن سن، سرعت اضافه وزن کم تر گردیده و میزان خوراک مصرفی افزایش می یابد و احتمال داده می شود، میزان مواد معدنی و ویتامین های موجود در اقلام خوراکی مورد استفاده و نیز در جیره می تواند مقادیری از مواد معدنی و ویتامینی را برای تامین احتیاجات نگهداری و نیز تولید در مراحل بعدی پرورش تامین نماید (فتحی، 1383). گزارش های متعددی وجود دارد که مواد معدنی و ویتامین ها در اغلب موارد بدون در نظر گرفتن نیازهای واقعی بیش از حد نیاز به جیره های غذایی اضافه می شوند(Ruiz و Harms، 1990 ).
از آن جا که کلیه ویتامین های خالص جهت تهیه مکمل ویتامینی طیور از خارج کشور تهیه می شود، سالیانه شاهد خروج مقادیر زیادی ارز از کشور می باشیم. لذا اهمیت توجه به مقدار و چگونگی مصرف این کالا در صنعت طیور بسیار حائز اهمیت است. کاهش هزینه های این بخش مهم ترین تاثیر را بر سودآوری این صنعت و تولیدکنندگان آن خواهد داشت. در حالی که با توجه به موارد ذیل به نظر می رسد مصرف فعلی این مقدار مکمل ویتامینی بیش از حد نیاز باشد:
1- در حال حاضر مکمل های ویتامینی تولیدی رایج در ایران که برای جوجه های گوشتی تهیه می شود،
چندین برابر نیاز های پیشنهادی ( 1994) NRC فرموله می شود (لسون و سامرز، 1385 ).
2- با توجه به این که ویتامین های محلول در چربی توانایی ذخیره در کبد را دارند این امکان وجود دارد که میزان ذخیره شده در طول دوره آغازین و رشد کفاف نیاز دوره پایانی را بدهد (McDowell، 2000).
3 – مکان حضور ویتامین های مازاد بر نیاز در مدفوع و مصرف مجدد آن ها از طریق مدفوع خواری وجود دارد (McDowell، 2000).
4- امکان تأمین بخشی از ویتامین های مورد نیاز پرنده از طریق اقلام خوراکی اصلی موجود در جیره که به هنگام جیره نویسی مورد توجه قرار نمی گیرد (NRC، 1994).
5- استفاده بی رویه مرغداران از برخی ویتامین ها به صورت مازاد بر مکمل ویتامینی موجود در جیره غذایی.
با توجه به نکات گفته شده آزمایش حاضر به منظور مقایسه انواع مکمل های معدنی و ویتامینی ویژه جوجه های گوشتی با توجه به صفات لاشه، پارامترهای خونی و فلور میکروبی روده صورت گرفته تا مناسب ترین مکمل 5/0 درصد مرغ گوشتی معرفی و از خروج ارز جلوگیری شود.

فصل دوم
کلیات و مرور منابع

2-1- مواد اولیه مورد استفاده در جیره های آزمایشی
2-1-1- ذرت
گیاه ذرت از جنس Zea  mays و از خانواده Gramineae است که تاکنون 507 گونه آن شناخته شده است. ذرت گیاهی است یکساله، ویژه مناطق گرم و فصول گرم سال در مناطق معتدل، گونه‌های مختلف ذرت در بیشتر نقاط دنیا قابل کشت و بهره‌برداری است، اما منشأ آن قارة آمریکا است و هنوز هم این قاره مقام اول تولید و مصرف آن را دارا است. دانه ذرت به رنگ‌های زرد، سفید، قرمز و بنفش دیده می‌شود که از بین آن ها در تجارت بین‌المللی گونه‌هایی که دارای رنگ زرد هستند اولویت بیشتری دارند، رنگ زرد پوسته ذرت مربوط به گزانتین و سایر پیش‌سازهای ویتامین A است(نوید شاد و جعفری صیادی، 1383).
ذرت پس از گندم و برنج مهم ترین منبع تامین غذا برای جمعیت در حال افزایش جهان می باشد. ذرت به دلیل قابلیت هایی مانند قدرت سازگاری با شرایط اقلیمی گوناگون، مقاومت نسبی به خشکی و عملکرد زیاد، در بسیاری از کشورها به طور گسترده کشت می شود (Emam, ، 2007).
از دانه درشت به اشکال مختلف استفاده می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از :
1ـ مصارف تغذیه‌ای برای انسان
2ـ مصارف تغذیه‌ای به عنوان خوراک دام و طیور
3ـ مصارف صنعتی برای تولید تنقلات مانند : ذرت پولک شده، برگ شده، پفک، آرد و بلغور ذرت که از آن برای صبحانه استفاده می‌شود.
4ـ آسیاب کردن ذرت برای تولید نشاسته، سیروپ، دکسترین، روغن و حتی شکر
5ـ تغذیه فرآورده‌های تخمیری مانند : الکل اتیلیک، الکل بوتیریک، الکل پروپیلیک، استالدهید، استون، اسید لاکتیک، اسید استیک، گلیسرول(نویدشاد و جعفری صیادی، 1383).
دانه ذرت حاوی غلظت کمی از پروتئین خام (حدود 80 گرم در کیلوگرم) در مقایسه با گندم و جو ( حدود 110 گرم در کیلوگرم) میباشد اما ارزش انرژی آن برای طیور بالاتر است ( حدوداً 14 در برابر 12.5 مگاژول در کیلوگرم). دلیل عمده این تفاوت در مقدار انرژی میزان بالای نشاسته ( بیش از 600 گرم در کیلوگرم) (Ward و همکاران، 1988) غلظت نسبتاً پایین پلی ساکاریدهای غیرنشاستهای محلول می باشد(Choct، 1997). در واقع ذرت حاوی یک گرم در کیلوگرم پلی ساکاریدهای غیرنشاستهای محلول می باشد در حالی که میزان آن ها در گندم، جو و چاودار به ترتیب 24، 45 و 46 گرم در کیلوگرم است (Cowieson، 2006). ذرت هم چنین غلظت پایینی از سایر فاکتورهای ضد تغذیهای مانند فیتین (Dardenne و همکاران، 1985)، ممانعتکنندههای تریپسین و لکتین را داراست (Cowieson، 2006). اما اگرچه به نظر میرسد که ذرت به خوبی توسط طیور هضم گردد، شواهدی وجود دارد که بیان میکنند، حضور نشاستههای مقاوم میتوانند ارزش انرژی ذرت را محدود سازند. اگرچه ذرت در جیره غذایی طیور عمدتاً به عنوان منبع انرژی لحاظ میگردد اما هم چنین، حدود 20% پروتئین در جیره آغازین جوجههای گوشتی را فراهم میسازد. اما پروتئین ذرت توازنی از اسیدهای آمینه را داراست که از لحاظ تغذیهای ضعیف به شمار میرود (Peter و همکاران، 2000). ذخایر عمده پروتئین در ذرت زئین و کافرین میباشد (MacDonald و همکاران، 1971). زئین از لحاظ مقداری مهمترین بوده و از لحاظ اسید آمینههای ضروری تریپتوفان و لیزین فقیر میباشد. بنابراین اگرچه ذرت منبع مهمی از انرژی برای طیور به شمار میرود اما مقدار پروتئین ذرت هم از لحاظ کمی و هم از جنبه کیفی ضعیف میباشد (Cowieson، 2006). ارزش انرژی ذرت و عناصر غذایی قابل دسترس موجود در آن میتواند متنوع باشد و از لحاظ سطح انرژی می تواند بزرگ تر از 162+_ کیلوکالری باشد. دلیل این تنوع ترکیب شیمیایی، مقدار نشاسته، ساختمان نشاسته، محافظت آمیلاز توسط آمیلوپکتین، قرار گرفتن نشاسته در بین ذرات درشت یا ماتریکس لیپید، پروتئین، کربوهیدرات و وجود ممانعت کنندههای آمیلاز و تراکم فیتات باشد (Cowieson، 2006).
ذرت به دلیل دارا بودن مقادیر قابل توجهی از عناصر غذایی قابل هضم، منبع مهمی از انرژی در تغذیه طیور گوشتی محسوب میگردد. کاربرد تغذیهای دانههای ذرت در جوجههای گوشتی بالا است و آن هم بر ضریب تبدیل مواد غذایی و هم وزن نهایی تأثیر گذار است. این عمدتاً به دلیل آن است که منبع انرژی آن به صورت نشاسته است که دارای قابلیت هضم بالایی در طیور میباشد علاوه براین به راحتی قابل پلت شدن بوده و در نتیجه منبعی با دانسیته بالا از انرژی به سهولت قابل استفاده به شمار میرود و از وجود فاکتورهای ضد تغذیهای عاری میباشد( لاربیر، 1390 ).
2-1-2- کنجاله سویا
سویا در اغلب کشورها کشت شده و بعد از فرآوری، در تغذیه دام و طیور استفاده می شود. تحقیقات نشان داده هیچ منبع پروتئینی را نمی توان بطور کامل جایگزین کنجاله سویا نمود. طی آزمایشی در سال 1917 مشخص شد حرارت دادن سویا، به دلیل تخریب مهارکننده های پروتئاز، موجب رشد و عملکرد بهتر حیوان می گردد. امروزه کنجاله سویا در بسیاری از مناطق به عنوان منبع اولیه تامین کننده پروتئین در تغذیه دام و طیور استفاده می شود. پیش بینی شده تولید جهانی کنجاله عصاره گیری شده با حلال، 114 میلیون
تن از کل 165 میلیلون تن در سال 2000 باشد (ﺑﯿﺎت، 91).
دانة سویا، حا وی 22-18 دانة سویا، حا وی و 35 تا 38 درصد پروتئین خام با قابلیت هضم 88 درصد می باشد (پوررضا، 1387). دانة سویای خام دارای بازدارنده های بسیاری است که این بازدارنده ها باعث کاهش قابلیت هضم و قابلیت استفاده از اسیدهای آمینه در طیور، خوک و نشخوارکنندگان می شوند. معمولاً با استفاده از حرارت، میزان این باز دارنده ها کاهش می یابد (مظاهری و رضوی، 1374). Balloun و Johnston ( 1953) گزارش کرد که استفاده از دانة سویای خام در جیرة طیور، میانگین طول دورة زندگی را کاهش و دفع متابولیکی اسیدهای صفراوی را افزایش داده، که این امر باعث کاهش قابلیت هضم چربی ها می شود. به علاوه لکتین موجود در حبوبات باعث دفع آمیلاز از طریق مدفوع شد ه و در نتیجه باعث کاهش قابلیت هضم نشاسته می گردد. مصرف دانة سویای خام درجیرة طیور، باعث افزایش وزن غدة لوزالمعده ( 8 درصد در مقابل 37 درصد از وزن زنده )، افزایش وزن دوازدهه ( 35/1 در مقابل 06/1 درصد از وزن زنده)، کاهش مصرف غذا و رشد جوجه ها می شود (Kaankuka و همکاران، 1996).
کنجاله سویا متداول ترین منبع تامین پروتیین جیره طیور است که 30 تا 40 درصد جیره را تشکیل می دهد. استفاده از این ماده خوراکی به علت افزایش روبه تزاید قیمت آن، محدود بودن سطح زیر کشت در کشور و وابسته بودن به واردات محدود است(پوررضا، 1374 ).
ﮐﻨﺠﺎﻟﻪ ﺳﻮﯾﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ذرت 10 درﺻﺪ اﻧﺮژی ﺧﺎم ﺑﯿﺸﺘﺮی داﺷﺘﻪ و اﻧﺮژی ﻣﺘﺎﺑﻮﻟﯿﺴﻤﯽ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ذرت 72 درﺻﺪ اﺳﺖ. ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺣﺠﻢ ﮐﺮﺑﻮﻫﯿﺪارت ﻫﺎ در ﭘﻮﺳﺘﻪ ﮐﻨﺠﺎﻟﻪ ﺳﻮﯾﺎ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻗﻨﺪ ﻫﺎ و ﭘﻠﯽ ﺳﺎﮐﺎرﯾﺪﻫﺎی ﻏﯿﺮ ﻧﺸﺎﺳﺘﻪ ای در ﺣﯿﻮاﻧﺎت ﺗﮏ ﻣﻌﺪه ای ﻫﻀﻢ ﻧﺎﭼﯿﺰی دارﻧﺪ. ﮐﺮﺑﻮﻫﯿﺪرات ﻫﺎی ﻫﻀﻢ ﻧﺸﺪه، داﻧﺴﯿﺘﻪ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬی را ﮐﺎﻫﺶ داده و ﻣﺸﮑﻼﺗﯽ در ﺑﺮآورد ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﻣﻮﻻﺳﯿﻮن اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻗﺒﻞ از روﻏﻦ ﮐﺸﯽ ﺑﺎ ﺣﺬف ﭘﻮﺳﺘﻪ ﮐﻨﺠﺎﻟﻪ ﺳﻮﯾﺎ، ﻣﯿﺰان اﻧﺮژی و ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ اﻓﺰاﯾﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ. ﺣﺬف اﻟﯿﮕﻮﺳﺎﮐﺎرﯾﺪﻫﺎ و ﭘﻠﯽ ﺳﺎﮐﺎرﯾﺪﻫﺎ ﻣﺸﮑﻞ ﺗﺮ ﺑﻮده و ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﮔﺬراﻧﺪن ﻣﺮاﺣﻞ اﺳﺘﺨﺮاج ﺗﻮﺳﻂ آب و اﻟﮑﻞ دارد. ﻧﺘﯿﺠﻪ اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﮐﻨﺴﺎﻧﺘﺮه ﭘﺮوﺗﺌﯿﻨﯽ ﺳﻮﯾﺎ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد. اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﺰﯾﻢ آﻟﻔﺎ ﮔﺎﻻﮐﺘﻮﺳﯿﺪاز ﺑﺎ آزاد ﮐﺮدن اﻧﺮژی ﻗﻨﺪﻫﺎی ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﮔﻮارش، اﻧﺮژی ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺘﺎﺑﻮﻟﯿﺴﻤﯽ را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ. ﺟﯿﺮه ﻧﻮﯾﺴﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻً اﺳﯿﺪآﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎی ﮐﻨﺠﺎﻟﻪ ﺳﻮﯾﺎ را ﺑﺮ اﺳﺎس ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ ﺧﺎم ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ اﯾﻦ اﻧﺮژی، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮراک ﻃﯿﻮر را ﺑﻬﺒﻮد ﺧﻮاﻫﺪ داد(ﺑﯿﺎت، 1391).
کنجاله سویا دارای پروتئین زیاد و ساختار اسید آمینه ای بسیار مناسبی است. مقدار لیزین آن زیاد ولی مقدار متیونین کمی دارد. متیونین اولین اسید آمینه محدود کننده درآن است. از نظر سیستین در کم تر از حد مطلوب و تریپتوفان در مرز حاشیه ای قرار دارد و حدود 95 درصد نیتروژن موجود در آن جزء پروتئین حقیقی بوده و برای تمام حیوانات مناسب است(Wiryvan ، 1997 ). کاهش آلفاگالاکتوزیدهای کنجاله سویا، قابلیت هضم اسیدهای آمینه متیونین، آلانین، والین و لیزین آن را افزایش می دهد (Leske ، 1999 ).
کنجاله سویا منبع مناسبی از اسیدهای آمینه ضروری به ویژه لیزین، گلیسین و تریپتوفان می باشد ولی مقادیر اسیدهای آمینه سیستئین و متیونین موجود در آن کم تر از مقدار مورد نیاز است(Wiryawan و Dingle، 1998). متیونین اولین اسید آمینه محدود کننده در جیره های پر انرژی بوده و بسیار حائز اهمیت است. با این حال، کنجاله سویا حاوی تعدادی ترکیبات ضد تغذیه ای و سمی از قبیل ترکیبات بازدارنده آنزیمی، آلرژی زا، گواترزا و عوامل ضد انعقاد خون می باشد. پروتئاز یکی از بازدارنده های مهم موجود در کنجاله سویا بوده و از هضم پروتئین جلوگیری می کنند. یکی از راه های خنثی سازی این عوامل ممانعت کننده کنجاله سویا، افزودن آنزیم به جیره است(Kocher و همکاران، 2000).
Wiryvan در سال 1997 ارزش غذایی کنجاله سویا و پروتئین های سایر حبوبات را مورد ارزیابی قرار داد و گزارش نمود مقدار پروتئین خام درکنجاله سویا بیشتر از سایر پروتئین های حبوبات بوده و کنجاله سویا از نظر لیزین فقیرتر و از نظر تریپتوفان و اسیدهای آمینه گوگرددار (متیونین و سیستئین) غنی تر از سایر پروتئین های حبوبات است. وی هم چنین نشان داد که کنجاله سویای حاوی 45/45 درصد پروتئین خام دارای 89/6 درصد آرژانین، 44/2 درصد هیستیدین، 36/4 درصد ایزولوسین، 41/6 درصد لیزین، 28/7 درصد لوسین، 14/1 درصد متیونین است.
Gatel در سال 1994 بعد از بررسی دوباره همبستگی بین پروتئین و اسیدهای آمینه در لگوم های دانه ای نشان داد که هر افزایشی در مقدار پروتئین سبب کاهش کیفیت پروتئین از نظر الگوی اسیدهای آمینه می شود. عواملی از جمله واریته سویا، شرایط اقلیمی منطقه کشت و استفاده از کودهای ازته، فسفره و گوگرددار می توانند در ارزش بیولوژیکی، کیفیت و مقدار پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری و غیرضروری سویا مؤثر باشند (Wiryvan، 1977).
Larbier و همکاران ( 1991گزارش دادند که میانگین قابلیت هضم حقیقی اسیدهای آمینه سویا 9/88 درصد بود، به نحوی که ارتباط نزدیکی بین زیست فراهمی و قابلیت هضم حقیقی لیزین وجود داشت. در بعضی از مواد خوراکی مثل کنجالۀ سویا مقادیر قابلیت هضم بعضی از اسیدهای آمینه ایلئوم و دفعی مشابه و برای بعضی اسیدهای آمینه دیگر بیشتر یا کم تر بود. مقادیر قابلیت هضم ایلئومی اسیدهای آمینه 10 تا 25 درصد بیشتر از قابلیت هضم دفعی اسیدهای آمینه بود. تخمیر میکروبی در انتهای دستگاه گوارش بعضی اسیدهای آمینه ضروری ( ترئونین و والین) و بعضی اسیدهای آمینه غیرضروری ( سرین، آلانین، اسید آسپارتیک و اسید گلوتامیک ) را بیشتر تحت تأثیر قرار دادند. قابلیت هضم ظاهری و حقیقی حاصل از نمونه های ایلئومی و فضولات در مواد خوراکی مختلف را مقایسه نمودند (Marty، 1994).
طی عمل آوری، عوامل ضد تغذیه ای در سویای پرچرب اکسترود شده از جمله بازدارنده های تریپسین، کیموتریپسین، فیتوهماگلوتنین ها، اوره آز و عوامل آلرژیک، لیپازها و لیپواکسی ژنازها، تا 85 درصد کاهش می یابد (Maclsaac و همکاران، 2005). آنزیم غیر فعال تریپسینوژن که از پانکراس ترشح می گردد، بوسیله آنزیم انتروکیناز که از مخاط دوازدهه ترشح می شود به تریپسین فعال تبدیل می گردد و این فعال سازی توسط خود تریپسین به صورت خودکار ادامه می یابد. آنزیم تریپسین هم چنین سبب فعال شدن زیموژن غیرفعال کیموتریپسینوژن، به آنزیم فعال کیموتریپسین می گردد که هر دوی این آنزیم ها از جمله آنزیم های مهم و حیاتی در هضم پروتئین ها هستند. وجود دو بازدارنده معروف تریپسین و کیموتریپسین در دانه سویا از عمل این دو آنزیم که نقش آن ها در هضم پروتئین است جلوگیری نموده و سبب تحریک ترشح پانکراس می شود(Waldroup و Cotton، 1974)، که در این صورت نه تنها کاهش رشد ناشی از ازدیاد ترشح پانکراس حاصل می شود بلکه سبب بزرگ شدن غده پانکراس نیز می گردد. Anderson و همکاران (1992) گزارش کردندکه سویای خام به علت وجود برخی از بازدارنده ها، در طیور گوشتی باعث کاهش عملکرد می شود.
آنزیم غیر فعال تریپسینوژن که از پانکراس ترشح می گردد، به وسیله آنزیم انتروکیناز که از مخاط دوازدهه ترشح می شود، به تریپسین فعال تبدیل می گردد و این فعال سازی، توسط خود تریپسین به صورت خودکار ادامه می یابد. آنزیم تریپسین هم چنین سبب فعال شدن زیموژن غیر فعال کیموتریپسینوژن به آنزیم فعال کیموتریپسین می گردد که هر دوی این آنزیم ها از جمله آنزیم های مهم و حیاتی در هضم پروتئین ها هستند. وجود دو بازدارنده معروف تریپسین (کونیتز) وکیموتریپسین (بومن برک) در دانه سویا از عمل این دو آنزیم که نقش آن ها در هضم پروتئین است، جلوگیری نموده و سبب تحریک ترشح پانکراس می شود، که در این صورت نه تنها کاهش رشد ناشی از ازدیاد ترشح پانکراس حاصل می شود، بلکه سبب بزرگ شدن غده پانکراس نیز می گردد(Waldroup و Cotton ، 1974).
Anderson و همکاران در سال 1992 گزارش کردندکه سویای خام به علت وجود برخی از بازدارنده ها، در طیور گوشتی باعث کاهش عملکرد می شود. کنجاله سویا به عنوان اصلی ترین تامین کننده پروتئین جیره می باشد که به طور وسیعی در خوراک های طیور مورد استفاده قرار می گیرد (McGinnis ، 1983). بتا- مانان حدود 3/1 درصد کنجاله سویای 48 درصد، و 5 /1 تا 7/1 درصد را تشکیل می دهد. و در مراحل خشک کردن و حرارت دادن کنجاله سویا، از بین نمی رود (ChemGen ، 2002). بتامانان یک پلی ساکارید خطی است که از واحدهای تکرار شونده بتا ( 1 و 4) مانوز و ( 1 و 6) گالاکتوز تشکیل شده و ملکول های گلوکز به زنجیره اصلی بتامانان چسبیده اند( هاشمی، 1370 ). وجود 2 تا 4 درصد از مانان موجود در صمغ گار در جوجه گوشتی، سبب کاهش رشد و بازده استفاده از خوراک می شود (Verma و McNab ، 1984). بتا – د- ماناناز یک آنزیم آندوهیدرولاز است که از تخمیر باسیلوس لنتوس به دست می آید و بتا – مانان و مشتقات آن را تجزیه می کند (Daskiran و Teeter ، 2002).
ﺑﻌﺪ از ﺣﺮارت دﻫﯽ و اﺳﺘﺨﺮاج روﻏﻦ، ﮐﻨﺠﺎﻟﻪ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده در ﺗﻐﺬﯾﻪ دام ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺴﯿﺎری از ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی ﺿﺪ ﺗﻐﺬﯾﻪ ای ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار، ﺑﻌﺪ از ﺣﺮارت ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﻨﺪ. اﻣﺎ در ﺣﯿﻦ ﺣﺮارت دﻫﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺴﯿﺎری از ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻫﻀﻢ ﻧﯿﺰ از ﺑﯿﻦ ﺑﺮوﻧﺪ. از ﻣﻬﺎرﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎی ﭘﺮوﺗﺌﺎز ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻬﺎرﮐﻨﻨﺪه ﺗﺮﯾﭙﺴﯿﻦ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد. ﺑﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻣﻬﺎرﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎی ﭘﺮوﺗﺌﺎز و ﺑﺎﻧﺪ ﺷﺪن آن ها ﺑﺎ ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ، ﻫﻀﻢ اﯾﻦ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬی در ﺣﯿﻮان ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. ﭘﺎﻧﮑﺮاس ﺑﺮای ﺟﺒﺮان آن ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮی ﮐﺮده اﻣﺎ ﺑﺴﯿﺎری از اﺳﯿﺪﻫﺎی آﻣﯿﻨﻪ ﮔﻮﮔﺮددار از دﺳﺖ ﻣﯽ روﻧﺪ. ﺣﺮارت دﻫﯽ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻧﯿﺰ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﻟﯿﺰﯾﻦ را ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺸﮑﯿﻞ واﮐﻨﺶ ﻣﯿﻼرد ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ. در آزﻣﺎﯾﺸﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺳﯿﺪﻫﺎی آﻣﯿﻨﻪ، در ﻃﯽ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﺰ اﺳﯿﺪ، آزادﺳﺎزی ﻗﻨﺪ ﻫﺎ و آﻟﺪﻫﯿﺪ ﻫﺎی ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ ﻟﯿﺰﯾﻦ ﮔﺰارش ﻧﺸﺪه اﺳﺖ(ﺑﯿﺎت، 1391).
مهم ترین مسئله در خرید سویا به مسائل اقتصادی مربوط می شود. با وجود چند منبع با قیمت و کیفیت های مختلف، باید بهترین محموله برای تولید انتخاب شود. بنابراین نه تنها قیمت و کیفیت سویا، بلکه قیمت و ارزش تغذیه ای سایر اجزای خوراکی نیز در خرید این منبع پروتئینی تاثیر دارد. در بحث فرآوری خوراک، کیفیت کنجاله سویا بر عملکرد حیوان و خوش خوراکی خوراک تاثیر دارد. حرارت دادن موجب دناتوره شدن پروتئین ها شده و مواد ضد تغذیه ای مانند مهارکننده های تریپسین را تخریب می کند. نتایج نشان داده قابلیت هضم کنجاله هایی که حرارت کمی دیدند، کم است و در مقابل حرارت دهی زیاد، موجب عملکرد بهتر حیوان شده است. مواد مغذی مثل اسیدهای آمینه لیزین و سیستین نسبت به مواد حرارت حساس هستند (بیات، 91 ).
2-1-3- چربی ها
ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺩ ﻫﻪ ۱۹۴۰ ﻣﻴﻼﺩﻱ، ﭼﺮﺑﻲﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺩﺭ ﺻﻨﻌﺖ ﺧﻮﺭﺍﻙ ﺩﺍﻡ ﺍﻓﺰﻭﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ. ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﺍﻭﻟﻴﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﺩ ﺍﺩ ﻛﻪ ﭼﺮﺑﻲﻫﺎﻱ ﺍﻓﺰﻭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺧﻮﺭﺍﻙ ﮔﻮﻧﻪﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺕ، به خوبی ﺗﻮﺳﻂ آن ها ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻭﺍﻗﻊ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣــﻮﺍﺭﺩ ﻣﻮﺟﺐ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ آن ها ﻣﻲﮔﺮﺩﺩ(Moav، 1995 و Summers، 1984). ﭼﺮبی ها ﺍﺳــﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﺟﻴﺮﻩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻃﻴــﻮﺭ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ آن چه ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﻣﻲﺭﻭﺩ، ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺍﺛﺮ ﺑﻨﺎﻡ ﺍﺛﺮ ﺍﻓﺰﺍﻳﺸــﻲ ﺍﻧﺮﮊﻱﺯﺍﻳﻲ ﭼﺮﺑﻲﻫﺎ ﺷــﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻮﺍﺳﻄﻪ ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﻋﻤﺪﻩ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﻮﻻﻧﻲﺗﺮ ﺷﺪﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻋﺒﻮﺭ ﻏﺬﺍ ﺍﺯ ﺩﺳــﺘﮕﺎﻩ ﮔﻮﺍﺭﺵ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺍﻓﺰﻭﺩﻥ ﭼﺮﺑﻲ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻫﻀﻢ ﻭ ﺟﺬﺏ ﺳــﺎﻳﺮ ﻣﻮﺍﺩ ﻣﻐﺬﻱ، کم تر ﺑﻮﺩﻥ ﺍﺗﻼﻑ ﺣﺮﺍﺭﺗﻲ ﺟﻴﺮﻩ ﻣﻜﻤﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﺎ ﭼﺮﺑﻲ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺯ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﺟﻴﺮﻩ ﻭ ﻧﻴﺰ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺟﺬﺏ ﺍﺳﻴﺪﻫﺎﻱ ﭼﺮﺏ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﺪﻥ ﻧﺴــﺒﺖ ﺍﺳﻴﺪ ﻫﺎﻱ ﭼﺮﺏ ﻏﻴﺮ ﺍﺷﺒﺎﻉ ﺑﻪ ﺍﺷــﺒﺎﻉ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲﺷﻮﺩ(Nitsan و همکاران، 1997).
ﭼﺮﺑﻲﻫﺎ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺯﻳﺎﺩ ﻱ ﺍﻧﺮﮊﻱ، ﻣﻮﺟﺐ ﻛﺎﻫﺶ ﮔﺮﺩ ﻭ ﻏﺒﺎﺭ ﻧﺎﺷــﻲ ﺍﺯ ﺧﻮﺭﺍﻙ ﻫﺎﻱ ﺁﺭﺩﻱ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﺼﺮﻑ آن را ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﺷــﻮﻧﺪ (Ensminger و Olentin ، 1990). ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﺰﻳﺖ ﻫﺎﻱ ﺍﻓﺰﻭﺩﻥ ﭼﺮﺑﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷــﺪ ﻛﻪ ﺳــﺎﻳﺮ ﻣﻮﺍﺩ ﻣﻐﺬﻱ ﺟﻴﺮﻩ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﻣﺘﻮﺍﺯﻥ ﺷــﻮﻧﺪ(Leeson و همکارن، 1996).
ﭼﺮﺑﻲﻫﺎ هم چنین ﻣﻨﺒﻊ ﺍﺳﻴﺪ ﻫﺎﻱ ﭼﺮﺏ ﺿﺮﻭﺭﻱ (ﻟﻴﻨﻮﻟﺌﻴﻚ ﻭ ﻟﻴﻨﻮﻟﻨﻴﻚ) ﺑﺮﺍﻱ ﻃﻴﻮﺭ ﻣﻲ ﺑﺎﺷــﺪ. ﻣﺼﺮﻑ ﭼﺮﺑﻲﻫﺎﻱ ﻏﻴﺮ ﺍﺷــﺒﺎﻉ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻻﺷــﻪﻫﺎﻱ ﻧﺮﻡ ﺭﺍ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻳﻦ ﭼﺮﺑﻲﻫﺎ ﺩﺭ ﺑﻴﺸــﺘﺮ ﻣﻮﺍﻗﻊ ﺑﺪﻭﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺟﺬﺏ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﺑﺎﻓﺖ ﭼﺮﺑﻲﻫﺎﻱ ﺫﺧﻴﺮﻩﺍﻱ ﺟﻮﺟﻪ ﻫﺎﻱ ﮔﻮﺷﺘﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺭﻭﻏﻦﻫﺎﻱ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺣﺎﻭﻱ ﻣﻘﺎﺩﻳﺮ ﺯﻳﺎﺩ ﺍﺳﻴﺪﻫﺎﻱ ﭼﺮﺏ ﻏﻴﺮ ﺍﺷﺒﺎﻉ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﭼﺮﺑﻲﻫﺎﻱ ﺣﻴﻮﺍﻧﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ(NRC، 1994).
عوامل متعددی بر انرژی قابل استفاده چربی ها موثر می باشند که از آن جمله می توان به درجه اشباعیت اسیدهای چرب، نسبت اسیدهای چرب آزاد، طول زنجیره اسیدهای چرب، محل اسید چرب بر روی گلیسرول، سطح چربی در جیره، رطوبت و ناخالصی ها، اکسیداسیون و تشکیل صابون اشاره کرد( معینی و همکاران، 1387). استفاده از چربی به عنوان منبع انرژی و جانشینی آن به جای بخشی از کربوهیدرات های جیره، در تحقیقات متعددی انجام گرفته است. گزارشات حاکی از این می باشد که قابلیت هضم و جذب چربی بوسیله نوع اسیدهای چرب آن، سن پرنده، گونه پرنده، وضعیت روده و ترکیب جیره پایه ای که چربی به آن اضافه می شود، تحت تاثیر قرار می گیرد. کلسیم از جمله عناصری است که با اسیدهای چرب تولید صابون کرده، باعث کاهش انرژی زایی و قابلیت دسترسی اسیدهای چرب در دستگاه گوارش طیور و دفع آن به صورت صابون می گردد (مساوات، 1389).
استفاده از چربی ها با منشاهای مختلف، عملی ترین و اقتصادی ترین روش تامین انرژی در جیره جوجه های گوشتی می باشند (Alao و Balnave، 1985). از طرفى گزارشات علمى مبنى بر معایب استفاده بیشتر از منابع چربى در جیره جوجه هاى گوشتى، مانند افزایش میزان بروز سندرم آسیت، مرگ ناگهانى، کبد چرب و غیره ارائه شده است(Baiao و Lara ، 2005 و Rother و همکاران، 1985) بر این اساس، متخصصین سعى مى کنند با در نظر گرفتن عوامل فوق، تعادلى مناسب بین تامین انرژى کافى و پیش گیرى از بروز ناهنجاری هاى مختلف را برقرار کنند. قبلاً تحقیقاتى مبنى بر افزایش میزان رشد با استفاده از انواع چربی ها در محدوده توصیه هاى NRC( 1994) برای انرژی به انجام رسیده است. هم چنین معلوم شده است که مقدار استفاده جوجه هاى گوشتى از منابع چربى پس از سن 3 – 2 هفتگی تکامل سیستم گوارشى پرنده افزایش مى یابد. مقادیر مواد مغذى توصیه شده در جداول NRC ( 1994) بر اساس تحقیقات قبل از آن، به تایید انجمن تحقیقات ( NRC ) رسیده است. پیشنهادات بسیارى مبنى بر تغییر سطوح چندین ماده مغذى ارائه شده است. به علت این که جوجه های گوشتی از نظر کمیت و کیفیت لیپیدهای سرمی و محل اصلی سنتز اسیدهای چرب( کبد ) انسان دارای وجه مشترک می باشند، می توانند به عنوان مدل حیوانی برای تحقیقات انسانی مطرح شوند. برخی تحقیقات نشان داده اند که سندرم مرگ ناگهانی یک عارضه قلبی – عروقی می باشد در حالی که برخی منابع آن را یک عارضه متابولیکی قلمداد کرده اند (پناهی و همکاران، 1374 و Rother و همکاران، 1985).
در مرغداری صنعتی گوشتی انواع مختلف چربی به عنوان اجزاء خوراک مورد استفاده قرار می گیرد. افزودن مقادیر کم چربی و روغن به جیره غذایی جوجه های گوشتی یک شیوه قدیمی بوده که برای افزایش قوام و خوش خوراکی جیره های آردی استفاده می شده است(Summers و Leeson، 1979). عکس العمل طیور نسبت به چربی های حیوانی و گیاهی متفاوت است این تفاوت به اختلاف در میزان انرژی قابل سوخت و ساز حاصل از چربی های مختلف (Wiseman و همکاران، 1986) می باشد که احتمالا به خاطر نوع و ترکیب اسیدهای چرب آن ها باشد. راندمان استفاده از چربی با افزایش سن جوجه افزایش می یابد، یعنی انرژی بیشتری از چربی به دلیل افزایش سن به دست می آید (Wiseman و همکاران، 1991).
استفاده از اسید چرب در جیره طیور توسط برخی از محققان گزارش شده است، اسید چرب حاصل از عمل روغن کشی که در کارخانجات روغن نباتی به دست می آید، حاوی 75 تا 95 درصد اسید چرب آزاد با مقادیر متغیری تری گلیسرول می باشد. مواد باقی مانده بیشتر شامل اسیدهای چرب اشباع، فسفو لیپیدها، استرول ها، توکوفرول ها، کاروتنوئیدها، رنگ دانه ها و دیگر اجزای محلول در چربی می باشد (Vila و Esteve Garcia، 1996).
بررسی های Shivazadو همکاران ( 2007) نشان داد که استفاده از اسید چرب سویا و چربی طیور و یا مخلوط آن ها در جیره غذایی، تأثیر مطلوبی بر عملکرد جوجه های گوشتی دارد.
Blanch و همکاران ( 1996) گزارش کردند که از مشکلات استفاده از اسیدهای چرب در ترکیب جیره
جوجه های گوشتی وجود اسیدهای چرب آزاد در آن می باشد. Sklan و Ayal ( 1989) اظهار داشتند که مقدار زیاد اسید چرب آزاد در چربی باعث کاهش جذب مواد هضم شده می گردد و این کاهش جذب، در چربی های حاوی اسید چرب اشباع در پرندگان جوان تر بارزتر می باشد. گزارش ها حاکی از آن است که بهره وری روغن های گیاهی نسبت به پیه بیشتر است که دلیل احتمالی آن بالا بودن قابلیت هضم اسیدهای چرب غیراشباع در مقابل اسیدهای چرب اشباع می باشد (Zollitch و همکاران، 1997).
Krogdahl (1985) گزارش نمود که دلیل بهتر هضم شدن چربی های غیراشباع نسبت به چربی های اشباع به خاطر تأثیر بیشتر آن ها در ترشح صفرا می باشد. نمک های کلسیمی اسیدهای چرب یا پودر چربی در واقع همان صابون های کلسیمی نامحلول در محیط هایی با pH خنثی هستند که مواد اولیه لازم جهت تهیه آن خمیر صابون می باشد که از پس مانده کارخانجات تصفیه روغن های گیاهی به دست می آید. استفاده از پودر چربی در جیره دام و طیور بسیاری از مشکلات از جمله ذوب، نگهداری، امکان اکسیداسیون و حمل و نقل را تسهیل می کند.
تحقیقات Mala و همکاران( 2004) نشان داد که جایگزین نمودن نمک های کلسیمی اسیدهای چرب با روغن های گیاهی باعث کاهش معنی داری در عملکرد جوجه های گوشتی می گردد. آن ها هم چنین به این نکته اشاره نمودند که دلیل احتمالی آن یکسان نبودن میزان انرژی موجود در دو منبع بوده که باعث کاهش وزن جوجه هایی شد که نمک های کلسیمی اسیدهای چرب استفاده نموده بودند که این اختلاف در مراحل آخر دوره رشد نمود بیشتری داشت.

پاسخ دهید